مسکن دوم به‌ مثابه گونه نوپدید خانه در ایران امروز: خوانشی اجتماعی از مهاجرت معکوس در روستای قصر یعقوب فارس مبینا رفیعی، فاطمه ضیغمی ، مرضیه شاهرودی‏ کلور
کد مقاله : 1074-IRAN-FULL
نویسندگان
مبینا رفیعی *1، فاطمه ضیغمی2، مرضیه شاهرودی‏ کلور3
1دانشجوی کارشناسی، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
2مدرس، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
3دکتری معماری، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
چکیده مقاله
چکیده:
تحولات اجتماعی و تغییر سبک زندگی در دهه‌های اخیر، مفهوم خانه و الگوهای سکونت در جامعه ایرانی را با دگرگونی‌های بنیادین مواجه کرده است. «مسکن دوم» به‌عنوان گونه‌ای نوپدید از خانه، نقش مهمی در بازتعریف رابطه شهر و روستا و شکل‌گیری الگوهای جدید زیست مکانی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و توصیفی–تحلیلی، به خوانش اجتماعی پدیده مسکن دوم و نقش آن در بازتفسیر مفهوم خانه در بستر مهاجرت معکوس می‌پردازد. مطالعه موردی ، روستای قصر یعقوب فارس است که در سال‌های اخیر با گسترش قابل توجه خانه‌های دوم مواجه شده است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعه اسنادی، مشاهده میدانی و مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با ساکنان روستا گردآوری شده و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسکن دوم نه صرفاً محل سکونت موقت یا فراغتی، بلکه گونه‌ای بینابینی از خانه است که امکان زیست سیال میان شهر و روستا را فراهم می‌کند. این نوع خانه، به بازتعریف سبک زندگی، تغییر معنا و کارکرد خانه در روستا، شکل‌گیری جمعیت شناور و دگرگونی الگوهای تعلق مکانی منجر شده است. نتایج پژوهش نشان می‏دهد که مهاجرت معکوس در بسیاری از موارد از طریق سکونت‌های نیمه‌دائم در خانه‌های دوم تحقق یافته و بیش از آنکه جابه‌جایی کامل جمعیت باشد، بیانگر تحول در مفهوم خانه و شیوه سکونت در جامعه ایرانی است. پژوهش حاضر تأکید می‌کند که فهم تحولات سکونتی ایران معاصر مستلزم توجه به خانه به‌عنوان نهادی اجتماعی و فرهنگی است و مسکن دوم می‌تواند به‌عنوان یکی از شاخص‌های مهم این تحول در نظر گرفته شود.
کلیدواژه ها
کلمات کلیدی: خانه، جامعه ایرانی، مسکن دوم، سکونت بینابینی، مهاجرت معکوس، سبک زندگی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر